ديوان ساخت و آن قهرمانه هر روز در ديوان مظالم مىنشست و جميع قضاة و فقها در مجلس او حاضر مىشدند و مهمّات مردم به وقوف آن قهرمانه مىرسيدند . ذكر خلافت خلفاى اسماعيليهء مصر و ظهور دولت آن طايفه و در سال دويست و نود و ششم از رحلت ، مهدى علوى از مغرب لشكرى عظيم به عزم تسخير مصر فرستاد . تفصيل احوال آن طايفه كه به « اسماعيليه » مشهورند و مجموع ايشان چهارده تن بودند و مدّت سلطنت ايشان دويست و شصت و شش سال از آن جمله دويست و هشت سال خطّهء مصر دار الملك ايشان بود ، آن است كه اوّل كس كه از اين طايفه ظهور نمود محمد بن عبد اللّه كه او را « مهدى » مىگفتند بود . و اكثر مورّخين بر آن‌اند كه ظهور ايشان در سال دويست و هشتاد و ششم از رحلت كه سال دويست و نود و شش هجرى است بود . و در عيون التّواريخ « 1 » نسب او بر اين وجه ثبت نموده كه : « المهدى محمّد بن الرضى عبيد اللّه بن المتقى قاسم بن الوفى احمد بن الوصى محمّد بن اسماعيل بن الامام جعفر الصادق ، عليه السّلام . » امّا يافعى و بعضى ديگر از علماى مورّخين اين مهدى را از ذرّيت عبد اللّه بن سائم يهودى بصرى شمرده‌اند . و در تاريخ ابن كثير شامى چنين آورده كه اوّل ظهور طايفهء اسماعيليه به اين طريق [ بود ] كه حسين بن احمد بن زكرياى بربرى كه كنيت او « ابو عبيد اللّه شيعى » بود به واسطهء قلّت معيشت و استيلاى فقر بر وى حيله‌اى انديشيد و يكى از شرفاى بنى فاطمه ، عليها السّلام ، را پيدا كرده جمعى كثير از مردم بربر را به دعوت او درآورد و چندان در اين باب سعى نمود كه خلقى بىشمار به متابعت او درآمدند و او را ملقّب گردانيدند به « مهدى » . و چون كار او شهرت يافت حاكم سلجماسهء مغرب كه او را « ابو نصر زيادة اللّه » گفتندى و او آخر ملوك بنى الاغلب ، كه بر بلاد افريقيه استيلا داشتند ، بود با او محاربات بسيار كرد . عاقبة الأمر ، ابو نصر زيادة اللّه مهدى را گرفته در بند كرد و ابو عبيد اللّه شيعى روى به گريز نهاد و بعد از اندك فرصت باز لشكرى بسيار به هم رسانيده متوجّه استخلاص مهدى شده سلجماسه را محاصره كرد و كار به آنجا رسانيد كه امروز يا فردا شهر و قلعه را فتح كند كه در اين وقت ابو نصر فرمود تا مهدى را كه در بند بود بكشتند . روز ديگر ، ابو عبيد اللّه شيعى بربرى قهرا و جبرا شهر سلجماسه را فتح نموده متوجّه زندان شد كه مهدى را بيرون آورد . چون در بنديخانه درآمد ديد كه مهدى را كشته‌اند ، امّا در همان خانه مردى ديگر شبيه به او در بند است از يهود كه نام او

--> ( 1 ) . فى ستّ مجلّدات لفخر الدّين محمّد ابن شاكر الكتبى المتوفى سنة 764 ؛ - حاج خليفه ، كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1185 .